Adı Soyadı :	Ziya Gökalp
		Resmi Site :
		Doğum :	1876
		Meslek :	Fikir adami
		Ölüm :	1924
Hayatı
Ziya Gökalp (1876-1924) öncelikle Türkiye´yi Sosyoloji ile tan??t?ran ki?iydi ve ate?li bir Türk Milliyetçisi olarak sosyolojiyi entellektüel bir temel olu?turmada esas ald?. Mahallî,resmî bir gazetede mesul müdür bir memurun o?lu olan Mehmet Ziya (daha sonra Gökalp) Diyarbak?r´da do?du, orada laik okullara devam etti ve ayn? zamanda islam hukukuna vak?f olan amcas?ndan geleneksel islam ilimlerini ö?rendi. 18 ya??nda intihara te?ebbüs etti. Yine de, bir sonraki y?l ?stanbul´a gidebildi ve Baytar Mektebine (Veterinary College) kayd?n? yapt?rd?. Daha önce Jön Türklerin (Young Turks) fikirlerinden etkilenen Gökalp, 1985 y?l?nda ?stanbul´da gizli bir örgüt olan ?ttihat ve Terakki Cemiyeti´nin (Union and Progress) üyesi oldu. 1898´de tutukland?; bir y?ll?k mahpusluk devresinden sonra bütün zaman?n? çal??malar?na adad??? do?du?u ?ehre sürgün edildi. O y?llarda Paris´te sürgünde olan Jön Türkler Frans?z sosyolojisinden çok yo?un olarak etkilenmi?ti.?çlerinde Le Play hayran? olan Prens Sabahattin, Osmanl?lar?n sadece sosyolojik çal??malar yoluyla sosyal de?i?meyi anlayabileceklerini daha sonra bu görü? Gökalp taraf?ndan da desteklenmi?ti ve imparatorlu?u bir arada tutan çe?itli unsurlar aras?nda uzla?ma sa?lama yolunu bulabileceklerini (28 A?ustos, 1099 tarihli Peyman gazetesinin ilk say?s?nda) beyan etmi?ti. Jön Türk devriminden sonra, 1908´de Gökalp ?ttihat ve Terakki F?rkas?´n?n Diyarbak?r´daki temsilcisi oldu. Bir y?l sonra, f?rkan?n Selanik´teki merkez heyetine üye seçildi ve kendisine parti doktrinini anlatma ve genç insanlar? parti saflar?na çekme görevi verildi. 1910 y?l?nda Selanikte sosyoloji ö?retimini esas alan bir göreve atand?. Türkiye´de ilk defa gerçekle?en böyle bir atamadan be? y?l sonra da ?stanbul Üniversitesi´nde ilk sosyoloji profesörü oldu. O, ?stanbul´u Türkiye´deki sosyoloji çal??malar? için bir merkez haline getirirken, bu faaliyeti 1919´a kadar Edebiyat Fakültesinde sürdürdü. 1. Dünya Sava?? sonras?nda Malta´ya sürgüne gönderilen Gökalp, yürekli bir Atatürk taraftar? olarak 1921´de Diyarbekir´e geri döndü ve milli liderlere yol göstermek amac?yla sosyolojik makale serileri haz?rlad??? küçük mecmua´n?n sorumlu müdürü oldu. 1922´de (Ministry of Public Deparmant of the Education) un Ankara´daki Kültürel Yay?nlar Dairesine müdür olarak atand? ve orada ünlü eseri "Türkçülü?ün Esaslar?" yay?nland?. Gökalp Jön Türklerin gerçekle?tirece?i siyasi devrimin, iktisat aile, güzel sanatlar, ahlak ve hukuk gibi alanlarda "Yeni Hayat" ortaya ç?karacak sosyal bir devrimle tamamlanmaya ihtiyaç gösterdi?ine inanm??t?. Yeni bir Türk medeniyeti sadece Türkiye´nin gerçek milli de?erlerinin kazan?lmas?yla yaratabilirdi. 1911´e kadar Gökalp, de?erlerin hiçbir ?ey ifade etmedi?ine,"fikir-kuvvet"(idees forces)´un felsefesi öneme haiz oldu?una inanm??t?. Fakat 1912´den sonra Durkheim´in de?erlerle ilgili yorumunu (collective represantations) kollektif temsiller olarak kabul etti. (Gökalp, Durkheim´i en önemli sosyolog ve sosyolojinin kurucusu olarak dü?ünüyordu.) Gökalp´e göre tam olarak ifade edildiklerinde idealler olarak adland?r?lan kollektif temsiller (collective reprasantations). kollektif ?uurdaki gerçeklerdir. De?erlerin tek kayna?? toplumun kendisidir, ve bireylerce elde edilen kollektif duygu ve bilgi birikimi kollektif ?uuru olu?turur. (1911-1923) 1959, s.62-64) Balkan sava?? yenilgisinden sonra, Türkiye için kritik bir dönem ba?lad?. Reformlar üzerindeki tart??malara ?slâmc?l?k, Bat?c?l?k ve Türkçülük aras?ndaki çat??malar öncülük etti. 1912´de ?stanbul´a gelen Gökalp, bu çat??malar?n daha geni? bir bak??la ele al?narak, giderilmesi gerekti?ini hissetti. Gökalp, insan?n her biri kendi de?er sistemine sahip olan kültür gruplar?n?n ve evrensel kabul ve kültürel yay?lma kaabiliyeti olan kural ve tekniklerin bile?imi oldu?unu tart??t?. ([1911-1923] 1959, s.97-101) Türklerin ayn? anda; Türk Milletine, ?slâm ümmetine ve Avrupa medeniyetine ait oldu?u sosyolojik bir vakayd?. (Gökalp [1911-1923] 1959, s.71-76; Heyd 1950, s. 149-15]) Gökalp, milliyetçili?in, modern ça??n en güçlü ideali, milletlerin ise, kültür gruplar? skalas?nda en üst seviyede geli?memi? türler oldu?unu, yo?unlu?u gittikçe artan bir ?ekilde vurgulad?. Millet kavram? içinde, Türk kültürünü, ?slâm? ve Bat? teknolojisini bir araya getirmenin mümkün oldu?unu dü?ündü. Gökalp, daha sonra, kollektif temsilleri millî âdetlerle bir tutma gerekti?i noktas?na geldi ve ......" bir milletin kültürünü ait oldu?u medeniyetten ay?rma çal??malar? yapan disipline kültürel sosyoloji ad? verildi?ini" öne sürdü. ([1911-1923] 1959, s.172-173) Bir sosyolo?un görevinin millî kültür unsurlar?n? ortaya ç?karmak (ke?fetmek) oldu?u inanc?n? takiben, Türk ailesinin evrimi ile (pre-islamic) ?slâm-öncesi Türk dini ve devlet üzerine bir dizi çal??maya giri?ti. Gökalp´?n modernle?mi? islâm dü?üncesine ait teorisi ilahi kaynakl? olmas?ndan ziyade, sosyal kaynakl? uzla?ma dayanan ve bundan dolay? seküler de?i?imi parelel olarak de?i?ebilen ?slam?n kurallar?n?n bir k?sm?na yönelikti. ([1911-1923]1959, s.193-196) Bir devletin seküler olmas? gerekti?ine inanm??t? ve e?itim ve ekonominin millî olmas? gerekti?inin ?srarl? savunucusuydu. E?itim ve ve hukuku sekülerle?tirme ve kad?nlar için e?it haklar teklif etme üzerindeki programlar? k?smen 1917 - 1918 y?llar?nda uygulamaya konuldu. Gökalp üzerindeki fikirler ikiye ayr?l?r. Gökalp, bizzat kendisi, çal??malar?n? özgün hale getiren ?eyin, Durkheim´?n sosyolojik metodu üzerindeki denemelerini Türk medeniyetine uygulamak oldu?unu dü?ünüyordu. Destekleyicileri ise; onun kültür ve millet yap?s? üzerindeki kavramsalla?t?rmalar?n?n özgün oldu?u ve çal??malar?n?n, Durkheim gelene?indeki bilimsel sosyolojiyi temsil etti?i konusunda hemfikirdiler; ayr?ca, muhalifleri, Gökalp´?n bask?n kollektivist fikirlerle, dogmatik tümden ve gelimci bir zihin yap?s?na sahip oldu?unu vurgularlar. Bunlar?n ötesinde, Gökalp, ate?li bir milliyetçiydi ve ö?retilerinin Türkiye´nin modernle?mesi yolunda fikrî bir kaynak sa?lad???na ?üphe yoktur. Eserleri: (1911-1923) 1959 Turkish Nationalism and Western Civilization: Selected Essays, Translated and edited with an introduction by Niyazi Berkes. New York: Columbia Univ. Press. (1923) 1940 Türkçülü?ün Esaslar? ("Foundations of Turkism") ?stanbul: Arkada? Matbaas?. Külliyat. 2 bölüm Ankara: Türk Tarih Kurumu Bas?mevi, 1952-1965. bölüm 1: ?iirler ve halk masallar? bölüm 2: Ziya Gökalp´?n mektuplar?. Ziya Gökalp´?n ilk yaz? hayat?, 1894-1909: Do?umu´nun 80. y?ldönümü münasebetiyle. ?stanbul: Diyarbak?r? Tan?tma Derne?i 1956. Hakk?nda Yaz?lanlar: HEYD, URIEL 1950, Foundations of Turkish Nat?onalism: The Life and Teachings of Ziya Gökalp. London. Luzac. TÜTENGIL, CAVIT O. 1949 Ziya Gökalp Hakk?nda bir bibliyografya denemesi, ?stanbul: Berksoy Matbaas? .ÜLKEN, H?LM? Z?YA Ziya Gökalp. ?stanbul: Kanaat Kitabevi (yay?n tarihi tesbit edilemedi) Z?YA AL-D?N , FAKHR? 1935 Ziya Gökalp, sa vie et sa sociologie: Essai sur l´inftuece de la sociologie française en Turquie. Nancy (France): Berger-Levrault.

 Okunma: 33
 Gönderen  :  Admin